X
تبلیغات
کالج کارآفرینی تیوان

آفرینش

ادبیات، هنر، عرفان

نویسنده: فرشته نوری
روز : چهارشنبه 10 خرداد 1396 ساعت: 12:16


Bildergebnis für ‫علل و عوامل جذابیت سخنان مولوی‬‎
نویسنده: علامه محمد تقی جعفری (رحمة الله علیه)



علامه جعفری (ره) در کتابی با عنوان «عوامل جذابیت سخنان جلال الدین محمد مولوی»، دلایل این امر را به شرح پایین توضیح می دهد.

 

استناد به آیات الهی


علامه، نخستین عامل جذابیت سخنان مولوی را «استناد او به آیات قرآن»، دانسته و البته اضافه می‌کند: اگر چه به جهت اختلاف عقیده و سلیقه در فهم و تفسیر قرآن، که میان صاحب‌نظران تفسیر و حکمت و فقه و عرفان جریان دارد، ممکن است همۀ استشهادها و توجیهات و تفسیرهای مولوی را دربارۀ آیات قرآنی نپذیریم؛ ولی تردیدی در این نداریم که مولوی با اندیشه و تعقل و دریافت بسیار والایی، از آیات قرآنی استفاده نموده و گاهی تفسیر و استشهاد وی به قدری زیبا و عالی است که انسان با خود می‌گوید آیا اصلاً این آیه را در قرآن دیده است یا نه!


مولوی همان‌طور که در اشعار خود به آیات قرآن استناد کرده و از آنها بهره برده است، به همان میزان به روایات و احادیث نیز نظر داشته و در جای جای مثنوی احادیث اسلامی را ذکر کرده و تفسیر می‌کند.


علامه جعفری در ادامه می‌گوید: به طور کلی و در مجموع 6 دفتر مثنوی معنوی، مولانا به 2142 آیۀ قرآن کریم استناد کرده و آنها را تفسیر کرده است. بدیهی است که استشهاد به این تعداد از آیات قرآن، بهترین دلیل بر اشباع مغز و روان این مرد الهی از آیات قرآن است.

 

استناد به روایات


مولوی همان‌طور که در اشعار خود به آیات قرآن استناد کرده و از آنها بهره برده است، به همان میزان به روایات و احادیث نیز نظر داشته و در جای جای مثنوی، احادیث اسلامی را ذکر کرده و تفسیر می‌کند. او در مجموع 6 دفتر مثنوی تعداد 756 روایت را استناد کرده است.


علامه جعفری در ادامه به نکتۀ ظریفی اشاره کرده و می‌گوید: جای بسی تاسف است که عده‌ای که خود را صاحب اندیشه و نظر می‌دانند، به محض ذکر نام مولوی، انسانی را تصور می‌کنند که رقص صوفیانه می‌کرده و با موسیقی، وضع روانی خود را بالا می‌برده است!! مگر مولوی در چند مورد از مثنوی، در توبیخ موسیقی و سماع سخن نگفته است؟! از آن جمله، در داستانی از مثنوی (پیر چنگی)، که پیرمردی بعد از بیداری و پشیمانی از اشتغال به موسیقی، ساز خود را خرد کرده و از بین می‌برد.

 

بهره‌مندی فراوان از معارف بشری و الهی


گر چه مولوی با فلسفه مخالف بود و آن را نمی‌پذیرفت؛ ولی مسلماً از فلسفه‌، علوم انسانی و حتی ادبیات مطلع بود و به بهانه‌های مختلف از آنها استفاده می‌کرد؛ بدون آن که تحت تاثیر آنها قرار بگیرد. او از این معارف در حالی استفاده  می‌کرد که آنها را به عنایت و لطف الهی مستند می‌کرد، نه برداشت شخصی.

 

شعر برای او یک حرفه نبود


مولوی از این مرحلۀ کودکانه گذشته بود که بگوید: من این مطلب را می‌دانم! فلان امر را به دست آوردم! و... مولوی شاعر بزرگی نیست. او مردی حکیم، فقیه، اصولی، متکلم، ادیب، عالم و عارف بود؛ ولی شاعر نبود. و سرّ این که سخنانش در دل همگان نفوذ کرده و آنها را به خود جذب می‌کند این است که به دنیای شعر به چشم حرفه نگاه نمی‌کرد و تنها هدفش بیان معارف بوده است.



Ähnliches Foto

هر کسی کو دور ماند از اصل خویش
بازجوید روزگار وصل خویش



جای بسی تاسف است که عده‌ای که خود را صاحب اندیشه و نظر می‌دانند، به محض ذکر نام مولوی، انسانی را تصور می‌کنند که رقص صوفیانه می‌کرده و با موسیقی، وضع روانی خود را بالا می‌برده است.


بیان دریافت‌های شهودی در قالب مثال و داستان


گر چه مولوی دارای اندیشۀ والایی بود؛ ولی توانست دریافت‌های شهودی خود را با الفاظ و اصطلاحات قابل فهم انسان‌ها بیان کند. و البته این کار بسیار مشکلی است که یک انسان این قدر بالا برود و در عین حال به پایین نیز نظر داشته باشد. و این کاری بود که مولوی به خوبی آن را انجام داده است.

 

سخن گفتن از اعماق جان


سخنان مولوی از اعماق قلب و جانش نشات گرفته بود و او بی آن‌که قصد خودستایی و خودپسندی داشته باشد، منظور و مراد خود را به بهترین وجه بیان کرده است. امروز اگر «بشنو از نی...»، را بخوانیم و درست تفسیر کنیم، خواهیم دید که هنوز در مسایل عالی انسانی، حرفی تازه و سخنی نو است. راز این مطلب این است که برای مولوی «درک شده‌ها»، به «دریافت شده‌ها»، تبدیل شده بود. او تصورات و مفاهیم ذهنی را دریافت کرده بود.

 

ساده‌گویی


یکی از مهم‌ترین دلایل جذابیت سخنان مولانا این است که او عالی‌ترین مطالب را، بدون بزرگ‌نمایی و اتفاقاً با بی‌اعتنایی تمام بیان می‌کرد و برای بیان آن مطالب از زبان ساده‌ای نیز استفاده می‌کرد. او هنگام بیان رابطۀ انسان با خدا، رابطۀ انسان با انسان و دیگر مسایل مهم بشری از ساده‌ترین زبان استفاده می‌کرد و این امر سبب شد سخنانش به خوبی و درک شود.

 

از بین بردن ناامیدی


مولوی ناامیدی را از قلب آدمی می‌زداید و هر لحظه، او را شایستۀ حضور در پیشگاه محضر الهی معرفی می‌نماید. برای نمونه، وقتی او از بخل و حسد و ریا سخن می‌گوید، انسانی را که به این رذایل مبتلا شده است تخطئه نمی‌کند و راه بازگشت را بر او نمی‌بندد؛ بلکه او را راهنمایی کرده و راه نجات را بیان می‌کند...



Bildergebnis für ‫نی و مولانا‬‎

بشنو از نی چون حکایت می کند           از جدایی ها شکایت می کند

کز نیستان تا مرا ببریده اند
از نفیرم مرد و زن نالیده اند


 

منبع: کتاب عوامل جذابیت سخنان مولوی / علامه محمد تقی جعفری (رحمة الله علیه)

سایت فرهنگی تبیان

بازخوانی و ویرایش مجدد متن: فرشته نوری




نظرات (1)

پنج‌شنبه 11 خرداد 1396 ساعت 13:46
خیلی دل ام برای شنیدن سخنان این دانش مند بزرگ تنگ شده است. خصوصن در زمینه های عرفانی نظریات نو و جالبی داشت. سپاس!
امتیاز: 2 0
پاسخ:
درود بر شما استاد، درست می فرمایید من هم از جمله افرادی هستم که بسیار علاقمند به شنیدن صحبت های علامۀ والا مقام و فیلسوف بزرگ و جلیل قدر کشورمانم. ایشان به قدری با محبت و خوش صحبت و با اطلاعات و دانش بودند که انسان فکر می کند دربرابر شان ذره ای ناچیز از انسانیت است. خداوند رحمت کند علامه جعفری را که گوهر نابی برای سرزمین عزیزمان ایران بودند. سپاس گزارم و انشالله در آینده باز هم بتوانم از بیانات ایشان ستفاده کنم. سپاس از حضور ارزشمند تان. زنده باشید.
امکان ثبت نظر جدید برای این مطلب وجود ندارد.


WeblogSkin