X
تبلیغات
رایتل

آفرینش

ادبیات، هنر، عرفان

نویسنده: فرشته نوری
روز : پنج‌شنبه 30 آذر 1396 ساعت: 10:25



تصویر، اثر : دکتر توانا




شب یَلدا یا شب چِلّه آخرین شب آذرماه و درازترین شب سال است، شبی که صبحِ فردای آن آغاز زمستان است. زمستانی که سرما و تاریکی و ظلمت آن ماه‌ها بر دل و جان و خان و مان انسانِ ایرانی چیره خواهد شد و برای دفع این مجمع الاشرار راهی جز برگزاری جشنی همگانی و طولانی نبود و اقوام مختلف ساکن در فلات ایران نیز همین کار را می‌کردند و به جشن و شب نشینی می‌پرداختند.


شب یلدا در نیمکره‌ی شمالی مصادف با انقلاب زمستانی است و به همین دلیل بعد از شب یلدا، طول روزها بیشتر و طول شبها کوتاه‌تر می‌شود.

ایرانیان باستان با این باور که فردای شب یلدا با دمیدن خورشید، روزها بلندتر می‌شوند و تابش نور ایزدی افزونی می‌یابد، آخر پاییز و اول زمستان را شب زایش مهر یا زایش خورشید می‌خواندند و برای آن جشن بزرگی بر پا می‌کردند.


  بررسی جشن‌های اقوام و ملل دیگر نشان می‌دهد که جشن شب چله با اسامی مختلف در مناطق دیگری از جهان نیز رایج بوده است. به اعتقاد برخی از مورخان بیشتر آداب و رسوم دین مسیحیت از میترائیسم گرفته شده است. مانند شباهت تولد مسیح در یک آغل با تولد میترا در غار و شباهت کلاه بابانوئل با کلاه موبدان آیین مهر.


بررسی‌ها همچنین نشان می‌دهد که در حدود ۴۰۰۰ سال پیش در مصر باستان جشن زایش خورشید، مصادف با شب یلدا، برگزار می‌شده است. مصریان در این هنگام از سال به مدت ۱۲ روز، به نشانه‌ی ۱۲ ماه سال خورشیدی، به جشن و پایکوبی می‌پرداختند و پیروزی نور بر تاریکی را گرامی می‌داشتند

در یونان قدیم نیز , اولین روز زمستان روز گرامی‌داشت الهه‌ی خورشید بوده است و آن روز را جشن می‌گرفتند.


در بخش‌هایی از جنوب روسیه‌، هم‌اکنون جشن‌هایی شبیه به جشن شب یلدا و به  همین مناسبت برگزار می‌کنند. «پختن نان شیرینی محلی به شکل موجودات زنده، انجام بازی‌های محلی، بذرپاشی به صورت نمادین و بازآفرینی مراسم کشت و زرع، پوشانیدن سطح کلبه با چربی، گذاشتن پوستین روی هره پنجره‌ها، آویختن پشم از سقف، پاشیدن گندم به محوطه حیاط، ترانه‌خوانی و رقص و آواز و مهم‌تر از همه قربانی کردن جانوران، از آیین‌های ویژه این جشن بوده و هست. یکی دیگر از آیین‌های شبهای جشن، فالگیری بود و پیشگویی رویدادهای احتمالی سال آینده. همین آیین‌ها در روستاهای ایران نیز کم و بیش به چشم می‌خورند که نشان از همانندی جشن یلدا در ایران و روسیه دارند.


در این شب یهودیان نیز جشنی با نام ایلانوتجشن درخت برگزار کرده و با روشن‌کردن شمع به نیایش می‌پردازند و آشوریان آجیل مشکل گشا گرفته و به شب‌نشینی می‌پردازند.


نویسنده : حمید سفیدگر_ شهانقی




نظرات (1)

پنج‌شنبه 30 آذر 1396 ساعت 12:16
درود فرشته جان
بسیار مطلب زیبایی رو به اشتراک گذاشتید
جشن یلدا از سنت های دیرینه ایرانیان می باشد که تا امروز حفظ شده و در میان خانواده های ایرانی حتی در کشورهایی غیر از ایران به شکل با شکوهی برپا می شود. شاعر بزرگ ایرانی حکیم ابوالقاسم فردوسی نیز که به سنن مختلف ایرانیان توجه خاصی مبذول داشته ، از این شب و آداب و رسوم آن غفلت نکرده است وچون من عاشق شاهنامه ام این مطلب رو اضافه میکنم....

فردوسی در پایان داستان اورمزد ساسانی ضمن اشاره به گذرا بودن این جهان ، بار دیگر از خواننده می خواهد که به این جهان فانی و سپنجی دل نبندد و سپس اشاره به فرا رسیدن شب خجسته ی چله دارد و اینکه می باید این شب بلند را گرامی داشت :

چنین بود تا بود گردان سپهر

گهی پر ز درد و گهی پر ز مهر

تو گر باهشی مشمر او را به دوست

کجا دست یابد بدردت پوست !

شب اورمزد آمد از ماه دی

ز گفتن بیاسای و بردار می
امتیاز: 1 0
پاسخ:
درود بر عزیز دلم صحرای نازنینم، با توجه به این که دیشب همه ی ما شب بسیار سختی رو پشت سر گذاشتیم و بسیار اذیت شدیم به سبب زلزله ، صبح احساس کردم شاید و جود این گل زیبا و چند خط نوشته ی من به حال کسی که بحرانی رو پشت سر گذاشته کمک کنه عزیزم و یکم از نگرانی دربیاد و سرگرم بشه . البته مطلب بسیار جذاب و مفید هست برای اشخاصی که اهل مطالعه هستند . می خواستم مطالب را به زبان انگلیسی هم بنویسم که باور کن نگرانی ها و اضطراب دیشب نذاشت که ادامه بدم و قسمت های انگلیسی ر رو حذف کردم. به هر ترتیب مخاطبان ما فارس زبان هستند. بله عزیزم فردوسی بزرگ درکتاب خود قسمتی از فرهنگ این مرز و بوم رو از قلم ننداخته و به زیبائی آداب و رسوم را بیان کرده مهربانم . سپاس بی کران که شعر زیبای ایشان را برای مان دوباره سرودی و سبب رفع پریشان خاطری ما شدی عزیزم. خوشحالم که هستی و با شور و اشتیاق خود این سایت را هر چه بیشتر پر بار می کنی مهربانم . زنده باشی مهربانوی شور آفرین بازهم یلدا جشن آئینی ایرا نیان بر شما و خانواده ی محترم مبارک و خجسته باد . . .
شب اورمزد آمد از ماه دی
ز گفتن بیاسای و بردار می
امکان ثبت نظر جدید برای این مطلب وجود ندارد.